Shadowlessness

بازی گرشاسپ که حاصل تقریباً 4 سال عمر بعضی از ماست، کمتر از یک هفته‌ی پیش به بازار عرضه شد. نظرهای بازی‌بازهای ایرانی در مورد گرشاسپ کم و بیش مثبت بوده، ولی انتقادهای برنده و گاهی عجیبی هم در موردش دیدیم که در نگاه اول ناامید کننده، ولی در نهایت مسرت‌بخش هستند. شاید در فرصتی دیگر به دلیل مسرت‌بخش بودن این انتقادها هم بپردازم.

روی صحبت من با همه‌ی کسانی است که گرشاسپ را می‌بینند و نه فقط انتقاد کنندگان. من کاملاً به حق شما برای انتظارِ دیدن یک بازی کامل و بی‌نقص احترام می‌گزارم. من با جدیت تمام عقیده دارم که حق همه‌ی ما به عنوان بازی‌باز این است که بدون هیچ قید و شرطی بهترین بازی‌های ممکن را بازی کنیم. ولی گاهی کمی واقع‌گرا و منطقی بودن هم بد نیست.

مثلاً بودجه‌ی گرشاسپ را در نظر بگیرید. کل هزینه‌ی صرف شده برای تولید گرشاسپ (به اضافه‌ی سوشیانتِ ناکام) و تبلیغات و شرکت در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی به 300 میلیون تومان هم نمی‌رسد (این عدد فقط حدس و تقریب شخصِ من است.) این یعنی حدود 300000 دلار (برای راحت‌تر شدن مقایسه‌ها در ادامه‌ی بحث همه‌ی عددها را به دلار بیان می‌کنم.) این عدد را با بودجه‌های بازی‌های مطرح دنیا (اصطلاحاً AAA) مقابسه کنید:

• Gears of War: $15M
• Modern Warfare 2: $50M
• Killzone 2: $45M
• Gran Turismo 5: $80M
• Metal Gear Solid 4: $60M
• God of War III: $44M
• Assassin’s Creed: $18M
• Assassin’s Creed 2: $25M
• Bioshock: $15M
• Halo 3: $55M
• Grand Theft Auto 4: $100M

دقت کنید که از ساخت بعضی از این بازی‌ها چندین سال می‌گذرد. همچنین توجه داشته باشید که اعداد بالا تقریبی و فقط شامل هزینه‌ی تولید هستند و نه هزینه‌های تبلیغات و بازاریابی و توزیع، وگرنه هزینه‌ی تمام شده‌ی بازی‌ای مثل Modern Warfare 2 به عدد باورنکردنی 200 میلیون دلار می‌رسد!

بیایید از فاکتورهایی مثل ساخته‌شدن بیشتر این بازی‌ها برای چندین دستگاه و کنسول مختلف، باتجربه بودن همه‌ی این شرکت‌ها و تازه‌کار بودن ما، هزینه‌های بازاریابی که معمولاً بیشتر از هزینه‌های تولید هستند و مانند این‌ها صرف نظر کنیم. تعدادی از متخصصان و باتجربه‌های صنعت بازی در جهان معتقدند که یک بازی بزرگ و مطرح جهانی برای اینکه هزینه‌های خود را جبران کند و اصطلاحاً “سربه‌سر” شود باید حدود یک میلیون نسخه بفروشد. با توجه به قیمت معمول بازی یعنی حدود 60 دلار (حالا شما با توجه به انواع تخفیف‌ها 50 دلار فرض کنید،) یعنی یک بازی AAA حدود 50 میلیون دلار هزینه دارد. باز فرض کنید نیمی از این عدد هم هزینه‌های بازاریابی و توزیع باشد (که معمولاً بیشتر از این حرف‌هاست) پس می‌توان فرض کرد که یک بازی مطرح در جهان حدود 25 میلیون دلار هزینه‌ی تولید دارد. این عدد را به یاد داشته باشید.

بخش بزرگی (تقریباً همه‌ی) هزینه‌ی تولید به صورت مستقیم و غیر مستقیم برای نیروی انسانیِ سازنده‌ی بازی صرف می‌شود (یعنی دستمزد و غیره.) دستمزد دست‌اندرکاران بازی‌سازی در ایران حدوداً بین 12000 دلار و 24000 دلار در سال است (1000 تا 2000 دلار در ماه.) این عدد برای بقیه‌ی دنیا حدوداً 50 تا 100 هزار دلار در سال است که می‌شود حدود 4.16 برابر. یعنی بازی‌سازی در ایران حدوداً چهار و شانزده صدمِ برابر ارزانتر تمام می‌شود، پس باید بودجه‌ی ساخت یک بازی جهانی را بر 4.16 تقسیم کنیم. 25 میلیون تقسیم بر این عدد می‌شود کمی بیشتر از 6 میلیون دلار. یعنی در تئوری، برای تولید یک بازی مثل بازی‌های نام‌برده شده در ایران باید حدود 6 میلیون دلار هزینه شود.

کلِ بودجه‌ی گرشاسپ یادتان هست؟ 300 هزار دلار. یعنی یک بیستمِ مقداری که بنا بر نُرمِ جهانی باید برای این بازی هزینه می‌شد! حالا از همه‌ی شما بازیکن‌ها و طرفداران و منتقدین گرشاسپ خواهش می‌کنم این عدد را همیشه به خاطر داشته باشید. یعنی کیفیت گرشاسپ باید 20 برابر بدتر از بازی‌های روز جهان باشد. یعنی طول بازی، تعداد ویدیوها، تعداد کاراکترها، کیفیت مدل‌ها و صداها باید 20 برابر کمتر و پایین‌تر و تعداد باگ‌ها و crashها و مشکلات مورد انتظار باید 20 برابر بیشتر از آن‌ها باشد. اگر گرشاسپ از این مقدار مورد انتظار بهتر و بالاتر ظاهر می‌شود، یعنی ما کار خود را خیلی خیلی خوب انجام داده‌ایم.

تازه از منظر دیگری هم می‌شود به قضیه نگاه کرد و آن هم قیمت محصول برای مصرف‌کننده است. یک بازی AAA در جهان در حدود 60 دلار قیمت دارد، در حالی که قیمت گرشاسپ بین 3 تا 3.5 دلار است. اگر شما بازی‌های خارجی را به قیمت واقعی می‌خریدید، آن‌وقت قدرِ واقعی بازی‌های ایرانی را می‌دانستید و می‌توانستید درست و منطقی در مورد آن‌ها قضاوت کنید. باور کنید که در این دنیا در همه‌ی زمینه‌ها هر چقدر که پول بدهید آش و سوپ و لازانیا می‌خورید. (این حقیقت که قیمت پایین بازی در ایران نه تنها تولیدکنندگان، بلکه مصرف‌کنندگان و بازی‌بازها را هم نابود می‌کند باید مثل روز بر همگان آشکار باشد. اگر می‌گویید نه، تا آن‌لاین شدن و غیرِ قابلِ کرَک شدنِ همه‌ی بازی‌ها صبر کنید!)

من و بقیه‌ی دوستانم در تیم سازنده‌ی گرشاسپ به کار خود افتخار می‌کنیم و به هیچ وجه شرمنده و عذرخواه نیستیم. درست است که ما می‌دانیم که گرشاسپ اصلاً بی‌مشکل و بی‌ایراد نیست و می‌شد و می‌توانستیم خیلی بهتر از این را هم بسازیم، ولی این نگرشِ ایده‌آلیستی تقریباً در مورد هر محصولی و در هر زمینه‌ای و در هر زمان و مکانی صادق است.

من فقط از شما می‌خواهم که کمی منطقی و منصفانه فکر و قضاوت کنید؛ همین.